Yatırım Fonu Nedir?

Yatırım Fonları, birikimlerinizin repo, tahvil ve hisse senedi gibi çeşitli sermaye piyasası araçlarından oluşturulan portföyde değerlendirilmesini sağlayan yatırım enstrümanlarıdır. Belirlenmiş olan stratejiye göre profesyonel fon yöneticileri tarafından etkin şekilde yönetilen Yatırım Fonları, riski dağıtır ve maksimum getiriyi hedefler.

Fonların Kuruluş ve İşleyişinin Yasal Dayanakları nelerdir?

Fonlar, Sermaye Piyasası Kanunu ve bu kanuna dayanılarak Sermaye Piyasası Kurulu tarafından çıkartılan tebliğ esaslarına göre kurulur ve işletilir. Fonların kuruluş ve işleyişine ilişkin tüm hususlar FON İÇTÜZÜĞÜ'nde ayrıntılı şekilde yer alır. Tasarruf sahipleri isterlerse, incelemek üzere fon içtüzüğünü kurucudan talep edebilirler.

 Kimler Yatırım Fonu Kurabilir?

Ülkemizde yürürlükte bulunan mevzuata göre;

- Bankalar,

- Aracı kurumlar,

- Sigorta şirketleri,

- Emekli ve yardım sandıkları,

yatırım fonu kurabilirler. Yatırım fonu, kurabilmek için Sermaye Piyasası Kurulu'ndan izin almak şarttır.

Yatırım Fonu Yönetimi Nasıl Oluşturulur?

Kurucu kendi adına fonla ilgili şlemleri yürütmek üzere, her bir fon için en az 3 kişiden oluşan bir FON KURULU ve en az bir denetçi tayin eder.

Fonla ilgili işlemlerin düzgün yürütülebilmesi için tam zamanlı olarak görev yapan Fon Müdürü nezaretinde, defter ve hesaplarını tutan Fon Muhasebecisi ve yeterli sayıda personelden oluşan Fon Hizmet Birimi görev yapar.

Yatırım Fonları Hangi Kıymetlere Yatırım Yapabilir?

Yatırım fonları, borsalarda işlem gören yerli ve yabancı şirketlerin hisse senetleri ile özel ve kamu kesimi borçlanma senetleri, altın ve diğer kıymetli madenler ve bunlara dayalı olarak ihraç edilmiş sermaye piyasası araçlarına yatırım yapabilirler.

 "A Tipi", "B Tipi" Fon Ne Demektir?

Yatırım fonları, A ve B Tipi olmak üzere iki ana gruba ayrılırlar. Portföy değerinin aylık ağırlıklı ortalama bazda en az %25'ini, devamlı olarak, Türk şirketlerinin hisse senetlerine yatırmış olan fonlar A Tipi olarak adlandırılır. Bunun dışında kalan fonlar B Tipi Fonlar olarak tanımlanmaktadır.

Fon Türleri Nelerdir?

Portföyü en az % 25 oranında hisse senedi içeren (A) ve hisse senedi içermesi zorunlu olmayan (B) Tipi genel ayırımının altında, fonların ağırlıklı olarak yatırım yaptığı kıymet türleri ile adlandırılan bir çok çeşidi vardır.

Belli başlı fon türlerini aşağıda bulabilirsiniz.

HİSSE SENEDİ FONU :En az % 51'i Türk Hisse senetlerinden oluşur.

İŞTİRAK FONU: En az % 51'i kurcusunun iştiraklerince çıkarılmış menkul kıymetlere yatırılır.

GRUP FONU: En az % 51'i belirli bir topluluğun menkul kıymetlerine yatırılır.

SEKTÖR FONU: En az % 51'i belirli bir sektörü oluşturan ortaklık menkul kıymetlerine yatırılır

TAHVİL VE BONO FONU: En az % 51'i kamu ve/veya özel sektör borçlanma senetlerine yatırılır.

YABANCI MENKUL KIYMETLER YATIRIM FONU: En az % 51'i yabancı özel ve kamu sektörü menkul kıymetlerine yatırılır.

ALTIN VE DİĞER KIYMETLİ MADENLER FON: En az % 51'i ulusal ve uluslararası borsalarda işlem görmekte olan altın ve diğer kıymetli madenler ile bu madenlere dayalı sermaye piyasası araçlarından oluşur.

KARMA FON: Portföyünün tamamı hisse senetleri, borçlanma senetleri, altın ve diğer kıymetli madenler ile bunlara dayalı sermaye piyasası araçlarından en az ikisinden oluşur.

LİKİT FON: Portföyünün tamamı, vade yapısı en çok 180 gün olan ve vade ortalaması 45 gün olan sermaye piyasası araçlarından oluşur.

DEĞİŞKEN FON: Yukarıdaki türlerden herhangi birine girmeyen portföylerdir

ENDEKS FON: Baz alınan ve Sermaye Piyasası Kurulu tarafından uygun görülen bir endeksin, fonun birim pay değeri arasındaki korelasyon katsayısı en az %90 olacak şekilde ve portföyünün en az % 80'i devamlı olarak endeks kapsamındaki menkul kıymetlerin tümünden ya da örnekleme yoluyla seçilen bir kısmından oluşmuş olan fondur.

ÖZEL FON: Katılma belgeleri önceden belirlenmiş kişi veya kuruluşlara tahsis edilmiş fon türüdür.

Belirtilen fon türlerinden Likit Fon hariç diğer tüm fonlar A Tipi veya B Tipi olarak kurulabilir. Ancak uygulamada Tahvil ve Bono ile Yabancı Menkul Kıymet Fonu B Tipi, Değişken ve Karma Fonlar A ve B Tipi, diğer fon türleri ise A Tipi Fon niteliğinde kurulmaktadır. Dolayısıyla, örneğin, tek başına "Karma Fon" deyimi yeterli olmayıp " A Tipi Karma Fon" mu yoksa "B Tipi Karma Fon" mu olduğunun alım/satım sırasında belirtilmesi gerekir.

Yatırım Fonu Yönetiminde Uyulması Zorunlu Kurallar Nelerdir?

Yatırım fonlarının yönetiminde yatırımcıları korumaya yönelik olarak mevzuatın getirdiği birçok kısıtlama mevcut olup, fon kurucu ve yöneticileri bu kısıtlamalara uymak zorundadırlar. Bu kısıtlamaların önemlileri aşağıda belirtilmiştir.

* Fon portföyüne, hiçbir şekilde rayiç değerinin üzerinde varlık satın alınamaz ve bu değerin altında satış yapılamaz.

* Borsada işlem gören tüm varlıkların alım / satımlarının borsada yapılması zorunludur.

* Bir yatırım fonunun portföy değerinin % 10'undan fazlası bir ortaklığın menkul kıymetlerine yatırılamaz.

* Bir fon, açığa satış ya da kredili menkul kıymet alımı işlemi yapamaz. Yatırım fonlarının malvarlıkları rehnedilemez ve/veya devredilemez.

Yatırım Fonlarında Denetim Nasıl Sağlanır?

Yatırım fonunun kurucusu, her fon için belirli nitelikleri taşıyan en az bir denetçi atamak zorundadır.

Yatırım fonları ayrıca, yapılacak bir sözleşme kapsamında 6 aylık ve yıllık olarak Bağımsız Dış Denetim şirketleri tarafından denetlenir. Yıllık denetim raporunun Sermaye Piyasası Kurulu'na gönderilmesi zorunludur.Kurul, yatırım fonlarını her zaman denetleme yetkisine sahiptir.

Yatırım Fonlarının Hesapları Nasıl Tutulur,Mal Varlığı Nasıl ve Nerede Muhafaza Edilir?

Yatırım Fonlarının tüzel kişiliği olmamakla birlikte fon mal varlığı kurucunun mal varlığından tümüyle ayrıdır. Bu nedenle fonlar, tıpkı bir şirket gibi, gerekli kanuni defterleri tutmak, bilanço çıkarmak zorundadırlar.

Fon mal varlığını oluşturan kıymetlerden hisse senetleri, tahvil, bono ve repolar Takasbank nezdinde; varsa, yabancı kıymetler uluslararası saklama kuruluşlarında muhafaza edilir.

"Katılma Belgesi" Nedir?

Katılma belgesi, yatırımcıların yatırım fonlarına ortak olmalarını sağlayan bir belgedir. Bu belge tasarruf sahibinin yatırım fonuna katılma payını gösterir. Bu açıdan, katılma belgeleri şirketlerin hisse senetlerine benzetilebilir.

Yatırım Fonları İle İlgili Olarak Kurumlardan Talep Edilebilecek Bilgiler Nelerdir?

Yatırım fonu hakkında aşağıdaki kaynaklardan ayrıntılı bilgi edinilebilir:

İçtüzük : Fona yatırım yapan katılma belgesi sahibi yatırımcı ile fonun kurucusu, saklayıcısı ve yöneticisi ve yöneticisi arasında portföyün yönetilmesine ve saklanmasına ilişkin kuralları düzenleyen bir sözleşme niteliğindedir. Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilir.

İzahname : Fonun satış dokümanıdır ve fona ait temel bilgileri içerir. Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilir.

Sirküler : Bu belge de yatırım fonuna ait temel bilgiler içerir ve fonun halka arzının yapılmasından önce yurt çapında yayın yapan en az iki gazetenin Türkiye baskılarında ilan olunur.

Fon mali tabloları : Yatırım fonlarının bir önceki yılla karşılaştırmalı olarak düzenlenmiş bilanço ve gelir tablosu ile fon toplam değeri tablosu ve bu tablolara ait bağımsız denetçi raporlarından oluşur. Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi'nde ilan edilir.

Aylık rapor : Ay içindeki menkul kıymet hareketleri ile fonun performansına ilişkin bilgileri içerir. İlgili olduğu ayı izleyen 15 gün içinde hazırlanarak, katılma belgesi satışı yapılan yerlerde yatırımcıların inceleyebilmeleri için hazır bulundurulur.